Οι γιατροί προειδοποιούν για 2 συνήθειες που προκαλούν νεφρική ανεπάρκεια και τις έχουν πολλοί άνθρωποι

 

Η νεφρική νόσος δεν αφορά μόνο ανθρώπους μεγάλης ηλικίας. Τα τελευταία χρόνια δημοσιεύονται όλο και περισσότερες ιστορίες νέων ανθρώπων που ανακαλύπτουν ότι η λειτουργία των νεφρών τους έχει ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά, πολλές φορές χωρίς να είχαν προηγουμένως έντονα συμπτώματα.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της νεαρής ηθοποιού Ngan Hoa από το Βιετνάμ.

Η ηθοποιός, γεννημένη το 1996, είχε διαγνωστεί αρχικά με χρόνια νεφρική νόσο και αργότερα η κατάστασή της εξελίχθηκε σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, με αποτέλεσμα να χρειάζεται συστηματική θεραπεία και αιμοκάθαρση.

Η υπόθεσή της προκάλεσε μεγάλη συζήτηση, κυρίως επειδή επρόκειτο για μία γυναίκα κάτω των 30 ετών.

Και δεν είναι η μοναδική περίπτωση.

Δημοσιεύματα από το Βιετνάμ καταγράφουν νεαρούς ενήλικες που ανακάλυψαν σοβαρή νεφρική νόσο έπειτα από εξετάσεις που έκαναν λόγω κόπωσης ή άλλων φαινομενικά γενικών ενοχλήσεων.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να εξελίσσεται για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Γιατί τα νεφρά μπορούν να υποστούν βλάβη χωρίς να το καταλάβουμε

Τα νεφρά λειτουργούν σαν ένα εξαιρετικά σύνθετο σύστημα φιλτραρίσματος.

Καθημερινά φιλτράρουν το αίμα και βοηθούν τον οργανισμό να αποβάλλει άχρηστες ουσίες και περίσσεια υγρών.

Παράλληλα, συμβάλλουν:

• στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης,
• στην ισορροπία ηλεκτρολυτών,
• στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• και στη διατήρηση της υγείας των οστών.

Όταν αρχίσουν να χάνουν μέρος της λειτουργίας τους, το σώμα μπορεί για ένα διάστημα να προσαρμοστεί.

Γι’ αυτό ένας άνθρωπος μπορεί να έχει σημαντική νεφρική βλάβη και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται σχετικά καλά.

Σε πολλούς ασθενείς, η πρώτη ένδειξη εντοπίζεται τυχαία σε εξετάσεις αίματος ή ούρων.

 

Η νεφρική νόσος μπορεί να είναι «σιωπηλή» για χρόνια

Στα αρχικά στάδια της χρόνιας νεφρικής νόσου, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένα συμπτώματα.

Καθώς όμως η λειτουργία των νεφρών μειώνεται, μπορεί να εμφανιστούν ενοχλήσεις όπως:

• έντονη ή επίμονη κόπωση,
• μειωμένη όρεξη,
• ναυτία ή τάση για εμετό,
• πρήξιμο στα πόδια και στους αστραγάλους,
• διαταραχές στον ύπνο,
• δύσπνοια σε πιο προχωρημένα στάδια,
• αλλαγές στην ούρηση,
• κνησμός ή ξηρό δέρμα.

Το πρόβλημα είναι ότι αρκετά από αυτά τα συμπτώματα είναι γενικά.

Η κούραση, για παράδειγμα, μπορεί να αποδοθεί σε έλλειψη ύπνου, στρες ή αυξημένη δουλειά.

Η ναυτία μπορεί να θεωρηθεί γαστρεντερικό πρόβλημα.

Η ζάλη μπορεί να αποδοθεί σε αναιμία ή χαμηλή πίεση.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η νεφρική νόσος μπορεί να καθυστερήσει να διαγνωστεί.

Οι δύο μεγαλύτεροι «εχθροί» των νεφρών

Παρότι πολλά άρθρα εστιάζουν σε καθημερινές συνήθειες, οι δύο σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο είναι ο διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση.

Το αυξημένο σάκχαρο μπορεί με την πάροδο του χρόνου να βλάψει τα μικρά αιμοφόρα αγγεία και τα φίλτρα των νεφρών.

Αντίστοιχα, η υπέρταση μπορεί να τραυματίζει σταδιακά τα αγγεία που τροφοδοτούν τους νεφρούς.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Η υπέρταση βλάπτει τους νεφρούς και η νεφρική νόσος μπορεί από την πλευρά της να κάνει την πίεση ακόμη δυσκολότερο να ελεγχθεί.

Πώς συνδέεται η καθημερινή διατροφή

Η κακή διατροφή δεν σημαίνει ότι κάποιος θα πάθει αυτομάτως νεφρική ανεπάρκεια.

Ωστόσο, ορισμένα διατροφικά πρότυπα μπορούν να αυξήσουν παράγοντες που επιβαρύνουν τα νεφρά.

Για παράδειγμα, η συστηματικά υψηλή πρόσληψη αλατιού μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Η μεγάλη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, ζαχαρούχων ποτών και τροφών πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά μπορεί επίσης να συνδέεται με αύξηση βάρους, υπέρταση και διαβήτη.

Και αυτοί οι παράγοντες, με τη σειρά τους, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο νεφρικής νόσου.

Τι γίνεται με την πρωτεΐνη;

Ένα από τα σημεία που συχνά παρουσιάζονται υπερβολικά στο διαδίκτυο αφορά την πρωτεΐνη.

Η φυσιολογική πρόσληψη πρωτεΐνης στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής δεν προκαλεί από μόνη της νεφρική ανεπάρκεια σε έναν υγιή άνθρωπο.

Ωστόσο, πολύ υψηλή πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να αυξήσει το έργο που καλούνται να κάνουν τα νεφρά, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που έχουν ήδη υποκείμενη νεφρική νόσο ή άλλους παράγοντες κινδύνου.

Για αυτό και σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο η ποσότητα της πρωτεΐνης συχνά εξατομικεύεται σε συνεργασία με νεφρολόγο ή διαιτολόγο.

Η καθιστική ζωή μπορεί να επηρεάσει έμμεσα τα νεφρά

Η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας δεν «καταστρέφει» άμεσα τους νεφρούς.

Μπορεί όμως να συμβάλει στην αύξηση βάρους και στην εμφάνιση μεταβολικών προβλημάτων.

Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για:

• υπέρταση,
• σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,
• καρδιαγγειακή νόσο.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο χρόνιας νεφρικής νόσου.

Γι’ αυτό η τακτική κίνηση αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής προστασίας της υγείας των νεφρών.

Η παγίδα με τα παυσίπονα

Ένα ακόμη θέμα που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή είναι η αλόγιστη χρήση φαρμάκων.

Ορισμένα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, γνωστά ως NSAIDs, μπορούν να επηρεάσουν τη ροή αίματος προς τους νεφρούς.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται σε μεγάλες δόσεις, για μεγάλο χρονικό διάστημα ή από άτομα με ήδη επιβαρυμένη νεφρική λειτουργία, μπορεί να προκαλέσουν νεφρική βλάβη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παυσίπονο είναι επικίνδυνο.

Σημαίνει όμως ότι η συστηματική λήψη φαρμάκων χωρίς ιατρική καθοδήγηση δεν είναι αθώα.

Και τα συμπληρώματα διατροφής;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης σε «φυτικά», αποτοξινωτικά ή άλλα προϊόντα που διαφημίζονται ως φυσικά.

Το γεγονός ότι ένα προϊόν χαρακτηρίζεται «φυσικό» δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι ασφαλές για τα νεφρά.

Ορισμένα συμπληρώματα μπορεί να περιέχουν ουσίες που επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία ή αλληλεπιδρούν με φάρμακα.

Άνθρωποι με υπέρταση, διαβήτη ή ήδη γνωστό πρόβλημα στα νεφρά θα πρέπει να ενημερώνουν τον γιατρό τους πριν ξεκινήσουν οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

Μπορεί το ξενύχτι να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια;

Το να ξενυχτήσει κάποιος μερικές φορές δεν σημαίνει ότι θα πάθει νεφρική ανεπάρκεια.

Η συστηματική έλλειψη ύπνου, όμως, συνδέεται με μια σειρά προβλημάτων όπως αυξημένο στρες, παχυσαρκία, διαταραχές του μεταβολισμού και υπέρταση.

Αυτές οι καταστάσεις μπορούν έμμεσα να επηρεάσουν και την υγεία των νεφρών.

Άρα το θέμα δεν είναι μία «κακή νύχτα».

Είναι το συνολικό μοτίβο ζωής που διατηρείται για χρόνια.

Ποιοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο έλεγχος σε ανθρώπους που έχουν:

• σακχαρώδη διαβήτη,
• υψηλή αρτηριακή πίεση,
• καρδιαγγειακή νόσο,
• παχυσαρκία,
• οικογενειακό ιστορικό νεφρικής ανεπάρκειας,
• γνωστή νεφρική ή ουρολογική νόσο.

Σε αυτές τις ομάδες, η παρακολούθηση μπορεί να βοηθήσει ώστε μια πιθανή βλάβη να εντοπιστεί πριν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο.

Ποιες εξετάσεις δείχνουν αν οι νεφροί λειτουργούν σωστά;

Για τον βασικό έλεγχο της νεφρικής λειτουργίας χρησιμοποιούνται κυρίως εξετάσεις αίματος και ούρων.

Στο αίμα ελέγχεται συνήθως η κρεατινίνη, από την οποία υπολογίζεται ο εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης, γνωστός ως eGFR.

Το eGFR δίνει μια εκτίμηση του πόσο καλά φιλτράρουν οι νεφροί το αίμα.

Παράλληλα, στα ούρα μπορεί να ελεγχθεί η παρουσία αλβουμίνης.

Η παρουσία αυξημένης αλβουμίνης στα ούρα μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι τα μικροσκοπικά φίλτρα των νεφρών έχουν υποστεί βλάβη.

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί επίσης να γίνουν:

• γενική ούρων,
• μέτρηση ουρίας,
• ηλεκτρολύτες,
• μέτρηση αρτηριακής πίεσης,
• σάκχαρο αίματος,
• υπέρηχος νεφρών εφόσον χρειάζεται.

Χρειάζονται όλοι εξετάσεις κάθε έξι μήνες;

Όχι απαραίτητα.

Αυτό είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί.

Δεν υπάρχει μία ενιαία σύσταση ότι κάθε υγιής νέος άνθρωπος πρέπει να κάνει εξετάσεις νεφρών ανά έξι μήνες.

Η συχνότητα του ελέγχου εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.

Για παράδειγμα, σε ανθρώπους με διαβήτη συστήνεται τακτικός έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας, συχνά σε ετήσια βάση.

Σε κάποιον με υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσο ή οικογενειακό ιστορικό, ο γιατρός θα αποφασίσει πόσο συχνά χρειάζονται εξετάσεις.

Όταν η νεφρική λειτουργία πέσει πολύ χαμηλά

Η χρόνια νεφρική νόσος χωρίζεται σε στάδια.

Στα αρχικά στάδια, η νεφρική λειτουργία μπορεί να είναι σχετικά διατηρημένη.

Σε προχωρημένη νόσο, όμως, οι νεφροί δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να απομακρύνουν τις άχρηστες ουσίες και τα υγρά από το σώμα.

Σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου, κάποιοι ασθενείς μπορεί να χρειαστούν αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού.

Η αιμοκάθαρση αναλαμβάνει μέρος της λειτουργίας που δεν μπορούν πλέον να επιτελέσουν επαρκώς οι νεφροί, φιλτράροντας το αίμα μέσω ειδικού μηχανήματος.

Γιατί η έγκαιρη διάγνωση αλλάζει τα δεδομένα

Η χρόνια νεφρική νόσος δεν μπορεί πάντοτε να αντιστραφεί.

Όμως όταν εντοπιστεί νωρίς, υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.

Η σωστή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου, η διακοπή του καπνίσματος, η υγιεινή διατροφή και η σωστή φαρμακευτική αγωγή μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο.

Η μεγάλη διαφορά λοιπόν δεν είναι να περιμένουμε ένα δυνατό σύμπτωμα, αλλά να γνωρίζουμε τους παράγοντες κινδύνου μας.

7 κινήσεις που προστατεύουν την υγεία των νεφρών

Για τους περισσότερους ανθρώπους, οι βασικές συμβουλές είναι απλές:

• κρατήστε την αρτηριακή πίεση σε φυσιολογικά επίπεδα,
• ρυθμίστε σωστά το σάκχαρο εάν έχετε διαβήτη,
• περιορίστε την υπερβολική πρόσληψη αλατιού,
• διατηρήστε υγιές σωματικό βάρος,
• εντάξτε τακτική σωματική δραστηριότητα στην καθημερινότητα,
• μην παίρνετε συστηματικά φάρμακα ή συμπληρώματα χωρίς ιατρική συμβουλή,
• κάντε έλεγχο νεφρικής λειτουργίας όταν ανήκετε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Το πιο επικίνδυνο λάθος: «Είμαι νέος, άρα τα νεφρά μου είναι καλά»

Η νεαρή ηλικία δεν αποτελεί εγγύηση ότι δεν μπορεί να εμφανιστεί νεφρική νόσος.

Υπάρχουν κληρονομικές παθήσεις, φλεγμονώδεις νόσοι, μεταβολικά προβλήματα και άλλες καταστάσεις που μπορούν να επηρεάσουν τους νεφρούς ακόμη και σε νεαρούς ανθρώπους.

Από την άλλη πλευρά, δεν χρειάζεται πανικός.

Η κόπωση, το ξενύχτι ή ένα γεύμα με πολύ αλάτι δεν σημαίνουν ότι κάποιος έχει νεφρική ανεπάρκεια.

Το σωστό μήνυμα είναι διαφορετικό:

να μην θεωρούμε δεδομένη τη νεφρική μας υγεία μόνο και μόνο επειδή δεν πονάμε ή επειδή είμαστε νέοι.

Το σώμα μπορεί να μη φωνάζει εγκαίρως

Η περίπτωση νέων ανθρώπων που διαγιγνώσκονται με σοβαρή νεφρική νόσο είναι μια υπενθύμιση ότι ο οργανισμός δεν μας δίνει πάντοτε ξεκάθαρες προειδοποιήσεις.

Στα αρχικά στάδια, η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να μην προκαλεί κανένα αισθητό σύμπτωμα.

Και όταν τα σημάδια γίνουν έντονα, η νόσος μπορεί ήδη να έχει προχωρήσει.

Γι’ αυτό η πρόληψη δεν βασίζεται στον φόβο. Βασίζεται στη γνώση του ιστορικού μας, στον έλεγχο των βασικών παραγόντων κινδύνου και στις εξετάσεις όταν υπάρχει πραγματική ένδειξη.

Το άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση, διάγνωση ή θεραπεία από γιατρό. Αν έχετε συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου για νεφρική νόσο, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας.

Πηγές: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK), Centers for Disease Control and Prevention (CDC), National Kidney Foundation, Vietnam.vn / Bao Lao Cai.